
دوره ۲۸، شماره ۲ – ( ۲-۱۴۰۴ ) جلد ۲۸ شماره ۲ صفحات ۱۳۲-۱۲۱
۱- گروه مدیریت دولتی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
۲- گروه مدیریت دولتی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران ، m_mohammadian@iau.ac.ir
۳- گروه مدیریت خدمات بهداشتی و درمانی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی و مرکز تحقیقات سیاستگذاری اقتصاد سلامت، دانشگاه علوم پزشکی آزاد اسلامی، تهران، ایران
۴- استادیار، گروه مدیریت دولتی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
۲- گروه مدیریت دولتی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران ، m_mohammadian@iau.ac.ir
۳- گروه مدیریت خدمات بهداشتی و درمانی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی و مرکز تحقیقات سیاستگذاری اقتصاد سلامت، دانشگاه علوم پزشکی آزاد اسلامی، تهران، ایران
۴- استادیار، گروه مدیریت دولتی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
چکیده: (۳۲۴۸ مشاهده)
مقدمه: حکمرانی خوب بهعنوان یکی از مفاهیم اساسی در مدیریت نظامهای سلامت، نقشی کلیدی در ارتقای کارایی، اثربخشی و عدالت در ارائه خدمات بهداشتی و درمانی ایفا میکند. این مفهوم با تأکید بر اصولی همچون شفافیت، پاسخگویی، مشارکت و قانونمندی، بهعنوان چارچوبی برای بهبود سیاستگذاری و مدیریت در نظام سلامت ایران مورد توجه قرار گرفته است. این پژوهش با هدف طراحی و ارائه مدل حکمرانی خوب در نظام سلامت با بهرهگیری از رهیافت ترکیبی تحلیل مضمون و روش حداقل مربعات جزئی در سال ۱۴۰۳ انجام شده است.
روش کار: روش تحقیق شامل دو بخش کیفی و کمی بود. در بخش کیفی، جامعه پژوهش مدیران، صاحبنظران حوزه بهداشت و درمان، خبرگان وزارت بهداشت و درمان و آموزش پزشکی، و صاحبنظران دانشگاهی را شامل میشد. نمونهگیری به روش هدفمند و گلوله برفی انجام شد و ۱۷ نفر تا رسیدن به اشباع نظری انتخاب شدند. در بخش کمی از روش حداقل مربعات جزئی (PLS) برای برازش مدل استفاده شد. جامعه آماری این بخش شامل کلیه کارشناسان و مدیران حوزه بهداشت و درمان ایران بود که بر اساس فرمول کوکران حداقل حجم نمونه ۳۸۴ نفر تعیین گردید.
یافتهها: نتایج تحلیل مضمون دادههای کیفی و برازش مدل پژوهش نشان داد که مدل نهایی حکمرانی خوب در نظام سلامت از هفت بعد اصلی تشکیل شده است: اثربخشی، کارآیی، عدالت، شفافیت و پاسخگویی، مشارکت، قانونمندی و رهبری. هر یک از این ابعاد به مؤلفههای خاصی تفکیک شدند که اهمیت هر کدام در تقویت حکمرانی خوب مورد تأیید قرار گرفت.
نتیجهگیری: این مقاله با ارائه مدلی جامع از حکمرانی خوب در نظام سلامت، چارچوبی برای بهبود سیاستگذاری، مدیریت و عملکرد در این حوزه پیشنهاد میکند. مدل ارائهشده میتواند بهعنوان ابزاری برای تصمیمگیریهای استراتژیک و بهبود ساختارهای مدیریتی مورد استفاده قرار گیرد.
روش کار: روش تحقیق شامل دو بخش کیفی و کمی بود. در بخش کیفی، جامعه پژوهش مدیران، صاحبنظران حوزه بهداشت و درمان، خبرگان وزارت بهداشت و درمان و آموزش پزشکی، و صاحبنظران دانشگاهی را شامل میشد. نمونهگیری به روش هدفمند و گلوله برفی انجام شد و ۱۷ نفر تا رسیدن به اشباع نظری انتخاب شدند. در بخش کمی از روش حداقل مربعات جزئی (PLS) برای برازش مدل استفاده شد. جامعه آماری این بخش شامل کلیه کارشناسان و مدیران حوزه بهداشت و درمان ایران بود که بر اساس فرمول کوکران حداقل حجم نمونه ۳۸۴ نفر تعیین گردید.
یافتهها: نتایج تحلیل مضمون دادههای کیفی و برازش مدل پژوهش نشان داد که مدل نهایی حکمرانی خوب در نظام سلامت از هفت بعد اصلی تشکیل شده است: اثربخشی، کارآیی، عدالت، شفافیت و پاسخگویی، مشارکت، قانونمندی و رهبری. هر یک از این ابعاد به مؤلفههای خاصی تفکیک شدند که اهمیت هر کدام در تقویت حکمرانی خوب مورد تأیید قرار گرفت.
نتیجهگیری: این مقاله با ارائه مدلی جامع از حکمرانی خوب در نظام سلامت، چارچوبی برای بهبود سیاستگذاری، مدیریت و عملکرد در این حوزه پیشنهاد میکند. مدل ارائهشده میتواند بهعنوان ابزاری برای تصمیمگیریهای استراتژیک و بهبود ساختارهای مدیریتی مورد استفاده قرار گیرد.
واژههای کلیدی: حکمرانی خوب، نظام سلامت، تحلیل مضمون، حداقل مربعات جزئی (PLS)
متن کامل [PDF 1713 kb] (۹۴۶ دریافت)
فهرست منابع
۱٫ Buse K, Mays N, Colombini M, Fraser A, Khan M, Walls H. Making health policy, 3rd ed. McGraw Hill; 2023.
۲٫ Kumar S, Sahu D, Mehto A, Sharma RK. Health inequalities in under-five mortality: An assessment of Empowered Action Group (EAG) states of India. JHEOR. 2020;7(2):189-96. pmid:33365355 doi:10.36469/jheor.2020.18224.
۳٫ Mitchell SL, Packard MD, Clark BB. Good governance, bad governance: A refinement and application of key governance concepts. Int J Bus Gov Ethics. 2023;17(4):471-94. doi:10.1504/IJBGE.2023.132119
۴٫ Hamra R, Siddiqi S, Carmel E, Ammar W. Assessing the governance of the health policy-making process using a new governance tool: the case of Lebanon. Health Res Policy Syst. 2020;18(1):66. pmid: 32539774 doi: 10.1186/s12961-020-00557-1
۵٫ Kurtz MJ, Schrank A. Growth and governance: Models, measures, and mechanisms. J Polit. 2007;69(2):538-54. doi:10.1111/j.1468-2508.2007.00549.x
۶٫ Ali J, Esmonde K, Agudelo-Londoño S, Jannat Z, Shrestha P, Torres-Quintero A. “Digital benefit sharing” for non-communicable disease risk factor surveillance in low–and middle-income countries: implications for digital health governance. Policy Stud. 2025;1-18. doi:10.1080/01442872.2025.2452437
۷٫ Jung U. The Politics of Health Policy Maintenance: The Formation of Health System Governance and Its Unravelling in South Korea. 2023. aVAILABLE FROM: https://www.ippapublicpolicy.org/file/paper/5d090797e57a1.pdf
۸٫ Schmitt T, Haarmann A, Shaikh M. Strengthening health system governance in Germany: looking back, planning ahead. Health Econ Policy Law. 2023;18(1):14-31. pmid:35916237 doi: 10.1017/S1744133122000123
۹٫ Jatmika S, Permana I, Koko OR, Salsabila AA. Good governance of health diplomacy: a new agenda of politics studies in Indonesia post COVID-19. Sociol Tecnociencia. 2021;11(2):215-42.
۱۰٫ Radfar F, Afshar Nejad AR, Amini Sabegh Z, Sadeh E. Presenting a model for the realization of good health governance in the Ministry of Health (Case study in Tehran University of Medical Sciences) [in Persian]. Iran J Polit Sociol. 2022;5(8):1610-25. doi: 10.30510/psi.2022.323161.2917
۱۱٫ Mahmadieya H, Memarzadeh Tehrani G, Azimia P. Identifying and prioritizing good governance issues in the country’s health system [in Persian]. Med Cultiv. 2022;31(2):141-29. doi: 10.61186/qjal.10.34.37
۱۲٫ Islamic Consultative Assembly Research Center. Pathology of the laws of the first to sixth development plans in the field of health: https://rc.majlis.ir/fa/report/show/1747557. [in Persian]
۱۳٫ Iran Health System Observatory. Monitoring the health system of the Islamic Republic of Iran http://nihr.tums.ac.ir/. [in Persian]
۱۴٫ Debie A, Khatri RB, Assefa Y. Successes and challenges of health systems governance towards universal health coverage and global health security: a narrative review and synthesis of the literature. Health Res Policy Syst. 2022;20(1):50. doi: 10.1186/s12961-022-00858-7
۱۵٫ Braun V, Clarke V. Using thematic analysis in psychology. Qual Res Psychol. 2006;3(2):77-101. doi: 10.1191/1478088706qp063oa
۱۶٫ Mohammadi M, Mardani MR, Tootian S, Sadeh E. Presenting a Health System Policy Model Based on “the Second Phase of the Revolution” Statement [in Persian]. Qom-Univ Med Sci J. 2023;16(12):980-93. doi: 10.32598/qums.16.12.1570.1
۱۷٫ Radfer F, Afsharnejad A, Aminisabiq ZA. Presenting a model for the realization of good health governance in the Ministry of Health (Case study at Tehran University of Medical Sciences) [in Persian]. Iran Polit Sociol Mon. 2022;5(8):1610-25. doi: 10.30510/psi.2022.323161.2917
۱۸٫ Alaref M, Al-Abdulla O, Al Zoubi Z, Al Khalil M, Ekzayez A. Health system governance assessment in protracted crisis settings: Northwest Syria. Health Res Policy Syst. 2023;21(1):88. pmid: 37649119 doi: 10.1186/s12961-023-01042-1
۱۹٫ Marzouk M, Durrance-Bagale A, Lam ST. Health system evaluation in conflict-affected countries: a scoping review of approaches and methods. Confl Health. 2023;17(1):30. pmid: 37337225 doi: 10.1186/s13031-023-00526-9
سایت تخصصی مدیریت خدمات بهداشتی و درمانی | HCSM


