تاب‌آوری یک سفر است نه یک مقصد

دوم: نگاهت را به مشکل تغییر بده.

اولین قدم در مواجهه با بحران، پذیرش آن است. مشکل را انکار نکنید؛ انکار انرژی‌تان را هدر می‌دهد.

دقت کرده‌اید وقتی کسی بیمار می‌شود و بیماری را نمی‌پذیرد، درمان را دیر شروع می‌کند و با چه پیامدهایی روبرو می گردد؟ پذیرش مشکل یعنی «بله، این اتفاق افتاده، حالا چکار کنم؟»

بعد از پذیرش، به جای تمرکز بر جنبه‌های فاجعه‌آمیز، به دنبال فرصت‌ها و درس‌هایی بگردید که در دل بحران پنهان شده است. ویکتور فرانکل، روانپزشک مشهور، در اردوگاه مرگ نازی‌ها به این نتیجه رسید که «می‌توان از هر رنجی، معنی‌ ساخت.»

یادتان باشد هیچ طوفانی دائمی نیست. شکست فقط بخشی از زندگی است، نه همه آن

سوم: فیل را تکه‌تکه کنید!

اگر مشکل خیلی بزرگ به نظر می‌رسد، آن را به بخش‌های کوچک‌تر تقسیم کنید. همان قانون معروف مدیریت: چگونه یک فیل را بخوریم؟ تکه‌تکه!

کسی که بدهکاری بزرگ دارد، اگر شب و روز به حجم بدهی فکر کند، فلج می‌شود. اما اگر یک برنامه ماهانه بنویسد و قسط‌ها را یکی‌یکی پرداخت کند، هم استرسش کم می‌شود، هم به هدف می‌رسد.

پیامبر اکرم (ص) می‌فرمایند: «أَحَبُّ الْأَعْمَالِ إِلَی اللَّهِ أَدْوَمُهَا وَ إِنْ قَلَّ»؛ محبوب‌ترین کارها نزد خدا، کاری است که هر چند کم باشد، اما مداومت داشته باشد. استمرار در هر کاری بر مهارت‌ها و توفیقات می افزاید

چهارم: به زندگی معنا ببخشید.

حتی در بدترین شرایط، کارهای روزمره را ادامه دهید. پیاده‌روی، گفتگو با دوستان، کمک به دیگران، حتی نظافت خانه… این کارهای به ظاهر ساده، به زندگی معنا می‌دهند.

تحقیقات نشان داده افرادی که در بحران‌ها، روتین روزانه خود را حفظ می‌کنند، ۴۰٪ سریع‌تر به تعادل روانی برمی‌گردند.

اگر احساسات و افکار آشفته‌ای دارید، بنویسید. یک دفترچه بردارید و هر شب چند خط بنویسید. نوشتن مثل یک دوست خوب، به شما آرامش می‌دهد و افکارتان را منظم می‌کند.

پنجم: مراقب خودتان باشید.

ذهن و بدن یکی هستند. تغذیه سالم، خواب کافی، ورزش منظم… اینها نه فقط برای جسم، که برای روح و روان هم ضروری هستند.

چند دقیقه تنفس عمیق، گوش دادن به یک نغمه آرام، یا حتی یک داستان کوتاه، سیستم عصبی را آرام می‌کند.

اگر غمگین هستید، گریه کنید. در چنین شرایطی گریه درمان است. امام سجاد (ع) در دعا می‌فرمایند: «خدایا، اشک‌های من را هدر نده.» یعنی همین اشک‌ها، ارزش دارند.

احساسات را سرکوب نکنید. اجازه بدهید بیایند و بروند، مثل ابری که می‌آید و می‌رود.

ششم: انعطاف‌پذیر باشید.

شهید مدرس یک جمله ای دارند: «اگر قرار است از بین برویم، چرا به دست خود از بین بریم؟» یعنی در برابر مشکلات منفعل نباشید. دست به کار شوید، راه حل پیدا کنید، برنامه بریزید و اقدام کنید.

ممکن است برنامه‌تان با شکست مواجه شود؟ اشکالی ندارد. انعطاف داشته باشید، تغییر مسیر دهید، خلاق باشید.

ادیسون می‌گوید: من شکست نخوردم، فقط ۱۰۰۰۰ راه را پیدا کردم که جواب نمی‌دهد. این یعنی نگاه فعالانه به مشکل

*دکتر، اگر بخواهید یک جمع‌بندی از صحبت‌هایتان داشته باشید و یک پیام برای مخاطبان ما بگویید، آن پیام چیست؟

دوستان عزیز! برگردیم به همان ابتدای بحث. تاب‌آوری مثل بید مجنون بودن است، نه مثل فولاد شدن. ما در طوفان‌های زندگی خم می‌شویم، اما نمی‌شکنیم. گاهی آسیب می‌بینیم، گاهی می‌افتیم، اما بلند می‌شویم.

تاب‌آوری یک مقصد نیست که یک روز به آن برسیم و خیالمان راحت شود. تاب‌آوری یک سفر است؛ یک مسیر تدریجی و مادام‌العمر. همه ما گاهی زمین می‌خوریم، اما مهم بلند شدن و ایستادن دوباره است.

ما ایرانی‌ها بارها ثابت کرده‌ایم که بلدیم بلند شویم. از دل جنگ، از دل تحریم و از دل بلایا و حوادث و … هر بار بلند شدیم و قوی‌تر شدیم. پس بیایید این مهارت‌ها را بیشتر تمرین کنیم و به نسل بعد هم یاد بدهیم.

*و یک سوال پایانی اگر اجازه دهید. چه توصیه‌ای به مسئولان و برنامه‌ریزان دارید؟

یک خواهش از همه عزیزانی که دستی در کارها و برنامه‌ریزی‌ها دارند: بیایید از روانشناسان، مشاوران و متخصصان خانواده بیشتر دعوت کنیم به رسانه‌ها و اجتماعاتمان تا این عزیزان، بخصوص جوانان ما را، در مواجهه با مشکلات، توانمندتر و تاب‌آورتر کنند.

و همیشه به یاد داشته باشیم: «إِنَّ مَعَ الْعُسْرِ یُسْرًا»؛ به درستی که با سختی، آسانی است. و این جمله قرآنی امام راحل را هم از یاد نبریم که «امتی که به پیامبر اکرم(ص) گرویده، ماموریت استقامت دارد.»

*دکتر علی‌محمدزاده، از وقتی که در اختیار ما گذاشتید بی‌نهایت سپاسگزاریم.

والسلام علیکم و رحمت الله و برکاته. من هم از شما و همه مخاطبان عزیز تشکر می‌کنم.