۱ دوره وصول مطالبات (DSO)

· به زبان ساده: میانگین تعداد روزهایی که طول می‌کشد تا پول خدمات ارائه‌شده (مثلاً عمل جراحی، ویزیت، آزمایش) از بیمه‌گران یا بیماران دریافت شود.

· مثال در بیمارستان: اگر DSO بیمارستانی ۶۰ روز باشد، یعنی به طور متوسط ۲ ماه بعد از ارائه خدمات پول آن را می‌گیرد.

· هدف: کاهش این عدد است. هرچه DSO کمتر باشد، پول سریع‌تر به حساب مؤسسه برمی‌گردد و نقدینگی بهتر می‌شود.

۲ دوره پرداخت بدهی‌ها (DPO)

· به زبان ساده: میانگین تعداد روزهایی که مؤسسه طول می‌دهد تا بدهی‌های خود به تأمین‌کنندگان (مثل شرکت‌های دارویی یا فروشندگان تجهیزات) را پرداخت کند.

· مثال در بیمارستان: اگر DPO آن ۴۵ روز باشد، یعنی به طور متوسط ۴۵ روز پس از دریافت دارو یا کالا، پول آن را پرداخت می‌کند.

· هدف: بهینه‌سازی است. پرداخت دیرتر (عدد DPO بالاتر) نقدینگی را بیشتر نزد مؤسسه نگه می‌دارد، اما نباید به حدی دیر کند که روابط با تأمین‌کنندگان خراب شود یا تخفیف‌های نقدی را از دست بدهد.

۳ دوره گردش موجودی (DIO)

· به زبان ساده: میانگین تعداد روزهایی که کالاها (مثل داروها، لوازم مصرفی، ایمپلنت) قبل از مصرف یا فروش در انبار می‌مانند.

· مثال در بیمارستان: اگر DIO آن ۳۰ روز باشد، یعنی موجودی انبار به طور متوسط هر ماه یک بار به طور کامل مصرف و جایگزین می‌شود.

· هدف: کاهش معقول است. نگهداری موجودی زیاد، پول را بلوکه می‌کند. اما کاهش بیش از حد آن هم خطر کمبود داروهای حیاتی را دارد. باید تعادل برقرار کرد.

۴ چرخه تبدیل نقد (CCC)

· فرمول: CCC = DIO + DSO – DPO

· به زبان ساده: تعداد کل روزهایی که پول شما به شکل موجودی کالا و مطالبات (بدهکاران) بلوکه شده است، منهای روزهایی که می‌توانید پرداخت‌های خود را به تعویق بیندازید. در واقع، مدت زمانی است که پول نقد شما خارج از حساب است.

· مثال: اگر DIO=30 + DSO=60 – DPO=45، آنگاه CCC=45 روز می‌شود.

· هدف: کوتاه‌تر کردن این چرخه است. عدد کمتر نشان می‌دهد شرکت به سرعت موجودی را به فروش (یا مصرف) می‌رساند، سریع پولش را وصول می‌کند و پرداخت‌ها را هوشمندانه به تعویق می‌اندازد. این یعنی کارایی بالای عملیات مالی.

۵ نسبت جاری (Current Ratio)

· فرمول: دارایی‌های جاری / بدهی‌های جاری

· به زبان ساده: نشان می‌دهد که شرکت برای پوشش بدهی‌های کوتاه‌مدت خود (که طی یک سال سررسید می‌شوند) چقدر دارایی نقدشونده (مثل پول نقد، موجودی، مطالبات) دارد.

· مثال: اگر بیمارستان ۲۰۰ میلیارد تومان دارایی جاری و ۱۰۰ میلیارد تومان بدهی جاری داشته باشد، نسبت جاری آن ۲ = ۲۰۰ / ۱۰۰ است.

· هدف: حفظ در سطح ایمن (معمولاً بین ۱.۵ تا ۲).

  · کمتر از ۱: هشدار! ممکن است در پرداخت بدهی‌های فوری مشکل پیدا کند.

  · خیلی بیشتر از ۲: ممکن است نشان‌دهنده مدیریت غیربهینه منابع باشد (مثلاً پول نقد یا موجودی بیش از حد که می‌توانست در جایی دیگر سرمایه‌گذاری شود).

جمع‌بندی در یک نگاه برای بخش بهداشت و درمان:

· DSO پایین = وصول سریع‌تر پول از بیمه‌ها و بیماران.

· DIO متعادل = نه موجودی انباشته دارو، نه کمبود.

· DPO بهینه = پرداخت به موقع تأمین‌کنندگان بدون فشار بر نقدینگی.

· CCC کوتاه = چرخه مالی چابک و سالم.

· نسبت جاری مناسب = توانایی پرداخت هزینه‌های جاری مانند حقوق پرسنل و خرید urgent.

این شاخص‌ها مثل علائم حیاتی مالی یک بیمارستان یا مرکز درمانی هستند و سلامت اقتصادی آن را نشان می‌دهند.